کودک آزاری

در حال حاضر تعداد 275میلیون کودک درجهان در معرض کودک آزاری قرار دارند (*1) و از جمله مواردی که روز به روز در جهان و ایران شایع تر می‌شود، کودک آزاری است. متاسفانه در ايران‌ به‌ جز موارد حاد که‌ منجر به‌ آسيب‌ شديد يا حتي‌ فوت‌ مي‌شود گزارش‌ مشخصي‌ درباره‌ ی سایر انواع کودک‌ آزاري‌ وجود ندارد. بزرگترين‌ واقعه‌ ی کودک‌ آزاري‌ در ايران‌ ماجراي‌ قتل ‌33 کودک‌ و نوجوان‌ در تهران‌ و ديگر شهرها توسط‌ شخصی به‌ نام‌ «علي‌ اصغر بروجردي»‌، معروف‌ به‌ «اصغر قاتل»‌ بود. اين‌ مرد 42 ساله‌ در سال ‌1313 به‌ جرم‌ ارتکاب‌ جنايت‌ها و قتل‌هاي‌ متعدد اعدام‌ شد. و
آخرين‌ مورد تاريخي‌ کودک‌ آزاري‌ در ايران‌ «بيجه»‌ بود که‌ 18 کودک‌ را پس‌ از آزار جنسي‌ در پاکدشت‌ ورامين‌ به‌ قتل‌ رسانده‌ بود. بيجه‌ به‌ 16 بار قصاص‌ نفس‌، يک‌ بار اعدام‌ به‌ خاطر لواط‌، 15 سال‌ حبس‌ و 100 تازيانه‌ محکوم‌ شد. بيجه‌ را در 27 اسفند سال‌ 84 اعدام‌ کردند.

بدرفتاری و آزار کودکان، شامل سه گروه کلی رفتارهاست: بدرفتاری ها و بی توجهی ها و بهره کشی

1. بدرفتاری جسمانی(physical child assault): خشونت، حمله ها و کتک های زیاد، شلاق و بریدگی و کبودی های متعدد، سوزاندن، داغ کردن

2. بدرفتاری روانی (psychotic child assault): ایجاد وحشت و ترساندن، تمسخر و تهدید، حبس در حمام یا زیر زمین، ناسزاگویی، شرمنده كردن

3. بهره کشی جنسیsexual child abuse)): آمیزش با کودک و بهره کشی از وی، تحمیل رفتارهای جنسی نامتناسب با سن کودک

4.  بهره کشی اقتصادی (economic abuse): کار اجباری، طلب درآمد از کودک، استفاده از کودک در چرخه ی تولید خانواده

5. بی توجهی جسمانی (physical child neglect): شرایط زندگی بد، نبود غذا و پوشاک، عدم توجه به درمان یا درمان نامناسب

6. بی توجهی عاطفی(emotional child neglect): محبت نکردن و بی توجهی، اهمیت قایل نشدن، نادیده گرفتن کودک

میانگین سنی قربانیان بدرفتاری 4/7 سال و در جنس مونث کمی شایع تر است. کودکان خردسال (نوزادان تا 2 سال) بیشتر مورد بی توجهی و کمتر دچار بدرفتاری جنسی یا روانی هستند ولی کودکان 17- 12 ساله بیشتر مورد بدرفتاری جنسی یا روانی و کمتر مورد بی توجهی قرار می گیرند. هم چنین 65-50 % از کودکان قربانی بی توجهی عاطفی و 25% موارد قربانی بدرفتاری جسمی و دچار آسیب بدنی و بقیه موارد دچار بدرفتاری  جنسی و روانی هستند(*2).

مهمترین عاملی که منجر به کودک آزاری می‌شود فقر اقتصادی و فرهنگی است، ضمن آن که عدم وجود حربه ی قانونی در این میان نیز بی تاثیر نیست، اکثر کودکانی که از این معضل رنج می‌برند در خانواده‌های پرجمعیت فقیر و مهاجر قرار دارند که گاهاً پدر یا مادرشان معتاد هستند یا آن که از وجود نامادری یا ناپدری رنج می‌برند، با این وجود مسئله «کودک آزاری» در میان خانواده‌هایی که به ظاهر از هیچکدام از این معضلات رنج نمی‌برند هم دیده می‌شود(*3). 80 % از كودك آزاران از نزديكان و به خصوص والدین كودكان هستند(*4). والدین از هر قشر و در هر سنی ممکن است مرتکب کودک آزاری شوند، ولی در موارد زیر امکان آن بیشتر است.

  • والدین جوان (مادران زیر ۲۶ سال و پدران زیر ۳۰ سال).
  • والدینی که به بلوغ عاطفی نرسیده اند.
  • پدر و مادرانی که به تنهایی سرپرستی فرزند خود را بر عهده دارند. این حالت بیشتر در زنان مطلقه دیده می شود.
  • والدینی که به سرگرمی ها و تفریحات فردی و جمعی از قبیل تلویزیون، رادیو، سینما، میهمانی و غیره دلبستگی شدید دارند.
  • پدر و مادر ناتنی که نتوانند کودک را مانند فرزند خود دوست بدارند.
  • والدینی که دوران کودکی خوبی نداشته اند و غالباً خود مورد آزار و تنبیه بدنی قرار گرفته اند.
  • افراد مهاجم و کسانی که زود به خشم می آیند.
  • افرادی که در محیط کار خود با همکاران یا مسئولین به نوعی درگیرند یا شغلشان را از دست داده و دچار استرس یا بی پولی اند.
  • مادرانی که به طور ناخواسته حامله شده و یا حاملگی های پی در پی داشته اند.
  • والدینی که تنبیه کودک را نوعی آموزش انضباطی می پندارند.

شاید بدرفتاری جسمی به دلیل این که نمود بیشتری دارد و از طریق رسانه ها مطرح می شود، شایع تر به نظر برسد، اما واقعیت این است که رایج ترین نوع کودک آزاری در جامعه ی ما، بی توجهی عاطفی و بدرفتاری روانی است (*5) که متأسفانه به دلیل پنهان بودن کمتر مورد توجه قرار می گیرد و اثرات جبران ناپذیری بر روی کودکان دارد.

و اما ساده ترین شکل قابل تشخیص از کودک آزاری، به شکل بدرفتاری جسمی با کودکان و حالتی است که به سندروم کودک ضربه دیده (Buttered Child Syndrome) معروف است. بین نمای بالینی آسیب یا اختلال رشدی با توصیف آسیب توسط والدین سازگاری وجود ندارد. این صدمات تحمیلی بوده و اتفاقی نیستند و برخی از آنها تنبیهاتی هستند که با سن، وضعیت و میزان تکامل کودک تناسب ندارند. حدود 50% این صدمات به ناحیه سر وصورت و 25% در اطراف یا داخل دهان می باشند که توسط دندانپزشک قابل شناسایی می باشند(*2).

تشخیص احتمال بدرفتاری با کودکان :

معیارهای بدرفتاری و بی توجهی به کودک همان نشانه هایی هستند که ما را مشکوک به احتمال بدرفتاری با کودک می کند ولی وجود آنها بدرفتاری را ثابت نمی کند. البته بسیاری از این علائم یا نشانه ها اختصاصی نیستند.

معیارهای بی توجهی و بدرفتاری جسمی اغلب بستگی به سن و میزان تکامل دارد و شامل نشانه های بدنی و نشانه های رفتاری است. قویترین شک و آسان ترین تشخیص، هنگامی است که الگوی آسیب با تاریخچه ی کودکان هماهنگ نباشد که می توان به موارد زیر به عنوان نمونه اشاره کرد:

ü     تناقض در توضیحات والدین که با گذشت زمان تغییر می کند و بدون شاهد و مدرک
می باشد.

ü     کوفتگی های با شکل منظم ناشی از وسیله ای که برای ضربه زدن به کار رفته و کبودی های منتشری که روی بدن ایجاد شده است.

ü     کبودی در قسمت پشت سر و کمر کودک (کبودی روی ساق پا و ضربه ی سر می تواند طبیعی باشد.)

ü     شگستگی پیچیده ی استخوان در کودک زیر 2 سال

ü     شگستگی سر همراه خونریزی شبکیه چشم

ü     سوختگی عمدی با سیگار و یا مایعات داغ

نشانه های رفتاری را می توان به نشانه های کودک و سرپرست کودک تقسیم بندی کرد که
نشانه های کودک شامل: افسردگی، ضعف و تنبلی در امور مدرسه، اختلال در تکامل  رفتاری، شکایات بدنی، محتاط بودن کودک و علاقه زیاد و یا ترس از والدین بوده و نشانه های والدین و سرپرست کودک شامل: بی توجهی یا نگرانی نامتناسب با شدت صدمات، حالت تدافعی و خصمانه، جلوگیری نمودن از بستری شدن کودک یا اجتناب از آزمایش روی کودک و تناقض توضیحات والدین با الگوی صدمه می باشد.

مشاهده ضربه به ساختمان های دهان و صورت کودک با احتمال بسیار زیاد نشانه ی بدرفتاری با کودک است. از آنجا که والدین احتیاط لازم را در ملاقات با پزشک به عمل می آورند، معمولاً دندانپزشک و یا معلم مدرسه اولین فردی است که کودک دچار آسیب را معاینه می کند که در صورت شک به بدرفتاری، باید معاینه ی کامل عمومی صورت گیرد. باید از چند منبع (به عنوان مثال والدین و کودک) استفاده شود و در صورتی که اطلاعات کافی از کودک مشکوک به بدرفتاری به دست آمد پرسش های جزئی تر را باید به تعویق انداخت.

در مورد ارتباط با بیمار، صحبت و گفتگو با کودک کمک کننده است با این حال نباید برای پی بردن به جزئیات کودک را بازجویی کرد. اگر کودک مایل است به جزئیات بیشتری بپردازد بهتر است به صحبت های او گوش داده و او را مورد حمایت قرار داد.

معاینه ی غیر حرفه ای در محل در صورت شک به کودک آزاری: معاینه ی بدنی باید شامل تمام نواحی بدن که بدون پوشش لباس و در معرض دید است باشد که این معاینه حتی قبل از ورود به اتاق با مشاهده راه رفتن و لباس پوشیدن و… آغاز می شود. این معاینه باید منظم و از بالا و به ترتیب از مو و پوست سر آغاز وبه سمت پایین دنبال شود. موارد مهمی وجود دارد که باید با دقت در نظر گرفته شود. به عنوان مثال کچلی بدون علت پزشکی، احتمال سوء تغذیه یا کشیدن موها را مطرح می کند. تیغه ی بینی انحراف یافته یا لخته خون در بینی می تواند نشان دهنده صدمه ی قبلی باشد، خون مردگی اطراف چشم، افتادن پلک فوقانی و انحراف مردمک یا ناقرینگی آنها نشان دهنده ضربه به صورت است. در تکمیل معاینه ی کلی بدن باید به معاینه دندانها و ساختمان های پشتیبان آنها پرداخت. به دندان های صدمه دیده، از دست رفته و لق و… به ویژه همراه با زخم بافت نرم باید توجه کرد. فک پایین باید از لحاظ انحراف در هنگام باز کردن، میزان حرکت و بازنشدن دهان معاینه شود. خونریزی زیر زبانی می تواند علامت شکستگی در فک پایین باشد.

بررسی قوانین: در کشور جمهوری اسلامی ایران مقوله ی کودک آزاری در بسیاری از قوانین از جمله قانون مدنی، قانون مجازات اسلامی، قانون آیین دادرسی کیفری و… به چشم می خورد که می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

  • ماده 59  قانون مجازات اسلامی بیان می دارد که اقدامات والدین و سرپرستان صغار که به منظور تادیب یا حفاظت آن ها انجام می شود جرم محسوب نمی شود مشروط به آن که اقدامات مذکور در حد متعارف تادیب و محافظت باشد !!!!!!!!!!!!!!!!
  • ماده 614 قانون مجازات اسلامی مقرر می دارد که ضرب و جرح بر بدن کودک یکی از مصادیق کودک آزاری است و بر اساس این ماده و سایر قوانین موجود، حسب مورد قصاص یا دیه یا حبس از  2 تا 5  سال منظور گردیده است.
  • ماده  633  قانون مجازات اسلامی در مورد رها کردن کودک در محلی که خالی از سکنه باشد مجازات حبس از 2 تا6  سال و یا جزای نقدی مقرر کرده است.
  • مطابق ماده 1173 قانون مدنی هرگاه در اثر عدم مواظبت یا انحطاط اخلاقی پدر یا مادری که حضانت کودک با اوست، سوء استفاده از کودک یا اجبار او در ورود به مشاغل ضداخلاقی صورت گیرد ویا ضرب و جرح خارج از حد متعارف روی دهد، حضانت از والدین خاطی سلب و تصمیم مقتضی برای حضانت کودک از طرف دادگاه اتخاذ می شود.
  • ماده 1179 قانون مدنی مقرر می دارد که والدین حق تنبیه کودک خود را دارند اما به استناد این حق نمی توانند کودک خود را خارج از حدود تادیب، تنبیه نمایند !!!!!!!!

بحث‌هايي‌ که‌ بر سر تعاريف‌ و حدود کودک‌ آزاري‌ درمي‌گيرد به‌ طور کامل‌ خودش‌ را در بعضی از این قوانين‌ نشان‌ مي‌دهد. مثلا سال‌هاست‌ که‌ بين‌ کارشناسان‌ حقوقي‌، جامعه‌شناسان‌ و فعالان‌ اجتماعي‌ بر سر حد تاديب‌ بحث‌ درمي‌گيرد اما تاکنون‌ قانون‌ جواب‌ قانع‌کننده‌اي‌ به‌ اين‌ مساله‌ نداده‌است‌.

همین طور در سال 1381 قانون حمایت از کودکان و نوجوانان تصویب شد که ماده 2 این قانون در تعریف کودک آزاری مقرر می دارد: هر نوع اذيت و آزار كودكان و نوجوانان كه موجب شود به آنان صدمه ی جسماني يا رواني و اخلاقي وارد شود و سلامت جسم يا روان آنان را به مخاطره اندازد ممنوع است. و همین طور بر اساس ماده 4 قانون فوق الذکر هرگونه صدمه و اذيت و آزار و شكنجه ی جسمي و روحي كودكان و ناديده گرفتن عمدي سلامت و بهداشت رواني و جسمي و ممانعت از تحصيل آنان ممنوع و مرتكب به سه ماه و يك روز تا شش ماه حبس و تا ده ميليون ريال جزاي نقدي محكوم مي گردد. ماده 5 این قانون، کودک آزاری را جرمی عمومی اعلام نموده است که احتياج به شكايت شاكي خصوصي ندارد. كليه افراد و موسسات و مراكزي كه به نحوي مسئوليت نگاهداري و سرپرستی كودكان را بر عهده دارند مكلفند به محض مشاهده ی موارد كودك آزاري مراتب را جهت پيگرد قانوني مرتكب و اتخاذ تصميم مقتضي به مقامات صالح قضائي اعلام نمايند و تخلف از اين تكليف موجب حسب تا شش ماه يا جزاي نقدي تا پنج میلیون ريال خواهد بود.

رسیدگی به مشکلات کودکان و آزارهایی که از سوی والدین و یا هر گروه دیگر به آنان وارد می شود از جمله اهداف و برنامه های بهزیستی است -که از طریق مراکز اورژانس اجتماعی، مراکز خانواده و کودک، خط تلفن 123 و خدمات سیار اورژانس اجتماعی صورت می گیرد-  و پزشک یا دندانپزشک یا معلم یا مربی مسئول گزارش موارد مشکوک به بدرفتاری و بی توجهی است. اما متاسفانه ضمانت اجرایی برای الزام آنها به گزارش وجود ندارد و اکثر این موارد گزارش نمی شوند بلکه هم چنان گزارشات، خانگی یا توسط همسایه ها می باشد.

ایران از 14 مهر ماه 1372 به پیمان نامه ی جهانی حقوق کودک پیوسته است. بر اساس ماده 3 این پیمان نامه منافع عالیه کودک باید در هر اقدامی از سوی سرپرستان و والدین مورد توجه قرار گیرد. بر اساس این ماده، دولتها نیز موظف شده اند در صورت کوتاهی والدین نسبت به فرزندان، حمایتها و مراقبتهای لازم را از آنان انجام دهند. هم چنین بر اساس ماده 19 این پیمان نامه کشورهای عضو برای حمایت از کودکان در برابر خشونتهای جسمی و روانی و هر گونه آزار، بی توجهی و سهل انگاری باید اقدامات قانونی، اجتماعی و آموزشی لازم را به عمل آورند.

بیش از یک دهه از پیوستن ایران به این پیمان نامه جهانی می‌گذرد، اما متاسفانه هر روز شاهد افزایش مشکلاتی چون کار اجباری کودکان، کودک آزاری، سوء استفاده‌های جنسی و … هستیم.

 

در انتها لازم به ذکر است که در سالی که گذشت (1388) میزان گزارشات کودک آزاری به بیش از 5 برابر (نسبت به 1387) رسیده که البته گویا به هیچ وجه نشان دهنده رشد آسیبهای اجتماعی نیست.بلکه به دلیل افزایش آگاهی و اعتماد مردم است (*6) !!!!!!!

 

(*1) گزارش یونیسف 2010

(*2) پینکهام 2005

(*3) دکتر منصور ایزدپناه؛ روانشناس،

(*4) مريم خامی؛ دبير انجمن حمايت از كودكان بد سرپرست سازمان بهزيستی استان اصفهان

(*5) سامرند سليمي؛ روانشناس / فرید براتی سده

(*6) سید حسن موسوی چلک؛ مدیر کل دفتر امور آسیب دیدگان اجتماعی

 

 

جیران پیله وری

حوریه نوروز علیایی

فائزه طوقانی پور

برچسب ها: کودک آزاری: عوامل پشت پرده ، پناه شیشه ای قانون قانون در برابر سنگ کودک آزاری

Advertisements
Comments
3 Responses to “کودک آزاری”
  1. نفيسه می‌گوید:

    راستي چرا ما بچه هاي كار و خانواده هاشون را به حقوق قانوني موجود آشنا نمي كنيم.حتي شنيدنش هم ميتونه اثر گذار باشه. هم روي كودك و هم روي خانواده.
    به علاوه همونطور كه آموزش بهداشت داريم ، ميتونيم آموزش خانواده هم راه اندازي كنيم و در حاشيه حقوق قانوني موجود را بهشون ياد آوري كنيم!مي دونم اين كار واحد بهداشت نيست. ولي نظرت چيه! فكر نمي كني اين حق بچه هاست كه از كمترين حقوقشون خبر داشته باشند؟!

  2. ضندگی می‌گوید:

    خیلی طولانی بوداااااا
    همه چیز بر میگرده به همون فقر اقتصادی و فرهنگی که داریم..
    از اینکه هیچ کار جامعه شناسی تو کشور صورت نمی گیره

  3. گلی می‌گوید:

    سلام خواستم یادآوری کنم که انجمن حمایت از کودکان بد سرپرست یک ngo و مستقل از بهزیستی است
    http://isf-childprotection.blogfa.com/
    ============================
    جیران:
    ممنون…

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: