اختلال کم توجهی– بیش فعالی (attention deficit hyperactivity disease: ADHD)

تابلوی بالینی: کودکانی بی قرار و ناآرام، نمی توانند مدت طولانی یکجا بنشینند یا توجه خود را  متمرکز بر موضوعی خاص بکنند. عملکرد نابسامانی در مدرسه دارند و بسیار بی دقت هستند. رفتار آنها موجب خستگی آموزگاران، بی اعتنایی کودکان دیگر و اختلال در وظایف تحصیلی آنها می شود. تحرک زیاد دارند و بی قرار هستند و بسیار سریع عصبانی می شوند. افت تحصیلی دارند، حواس پرت هستند و بدون تعمل و بصورت انفجاری و ناگهانی عمل می کنند. زیرا در آن واحد توجه آنان به موارد مختلفی معطوف می شود. هرگز راضی به نظر نمی رسند، خلق و خوی متغیری دارند و دچار مشکلات خواب هستند. در پیگیری و پیروی از دستورالعمل ها، به پایان رساندن کارها و تبعیت از برنامه های روزمره دچار مشکل هستند. کودکان مبتلا به ADHD گاهی در بازی با دیگر کودکان با مشکل روبه رو می شوند و اگرچه علاقه مند هستند که با سایر کودکان دوست باشند، حالت تهاجمی و ناشکیبایی آنان مانع از برقراری روابط اجتماعی مطلوب با دیگران می شود. قبل از فکر کردن عمل می‌کنند، قبل از پایان سوال جواب می‌دهند، زياد صحبت مي كنند و پافشاري مي كنند. اشیا را پرتاب می‌کنند و ناخواسته به دیگران صدمه می‌زنند. و هر لحظه در حال رفتن هستند، انگار موتوری درون بدن آنهاست که آنها را به حرکت دائمی مجبور می‌کند..

تشخیص: کودک بیش فعال کودکی ست که  دارای ویژگی های زیر می باشد:

  • مشکل در توجه
  • فعالیت بیش از اندازه (بیش‌فعالی)
  • انجام عمل قبل از فکر کردن به آن (حرکات تکانشی)

هم چنین بالغ بر 44% از کودکان ADHD حداقل یک اختلال دیگر هم دارند(*1). و افسردگی، پرخاشگری، نافرمانی و گاه قشقرق بسیار شایع است(*2).

*مرز تشخیصی از کودکان بازیگوش طبیعی: در کودکان بازیگوش فعالیت زیاد موجب کاهش بازده نمی شود و به عبارتی معیار تشخیص «ایجاد اختلال در عملکرد» است نه «میزان فعالیت».

تعریف انواع:

  1. نوع بی‌دقت و بدون توجه: در این نوع فرد نمی تواند روی تکلیفی که به او می‌دهند و یا یک فعالیت خاص تمرکز داشته باشد. اکثر کودکان دچار ADHD در دقت و توجه کردن دچار مشکل هستند. این دسته از افراد غالبا توجه زیادی به جزئیات ندارند، بر بازی‌ها و کارهای مدرسه نمی‌توانند تمرکز داشته باشند، کارهای مدرسه و فعالیت‌های روزانه خود را در منزل تا آخر دنبال نمی‌کنند و آنها را به پایان نمی‌رسانند و اسباب بازی‌ها ، کتاب‌ها و وسایلشان را اغلب گم می‌کنند.
  2. نوع تکانشی-بیش‌فعالی: در این نوع از اختلال فرد بسیار فعال است. و بدون فکر اقدام به فعالیت و انجام کار می‌کند. برای مثال این کودکان ممکن است بطور ناگهانی وسط خیابان شروع به دویدن کنند و از یک سمت به سمت دیگر خیابان بدون نگاه کردن حرکت کنند و یا این که از درخت بلندی شروع به بالا رفتن کنند و خود را در موقعیت‌های خطرناکی قرار دهند که هیچ ایده و فکری برای خارج شدن از این وضعیت ندارند. از خصوصیات این دسته پاسخ‌دادن ناگهانی و بدون فکر به پرسشی که هنوز تمام نشده است و عدم توانایی در صبر کردن برای نوبت خود می باشد.
  3. نوع ترکیبی: کودکان با این نوع اختلال نشانه‌هایی از هر دو نوع قبل را دارا هستند. آنها در در توجه‌کردن و کنترل تکانش‌های خود دچار مشکل هستند..

شیوع: والدین 3/1 کودکان و معلمین 5/1 دانش آموزان مدرسه ای آنها را بیش فعال و پرتحرک توصیف میکنند(*2). در حالی که میزان شیوع این اختلال کمتر از آمار گزارش شده توسط معلمین و والدین است. میزان شیوع این اختلال در ایران و اروپا 5-3% و در امریکا 10% می باشد  که البته به دلیل تفاوت های معیار های تشخیصی ست(*3). و در  پسران 3 برابر دختران و در  فرزندان اول خانواده بیشتر است(*4). هم چنین فراوانی کودکان مبتلا به ADHD در طبقات اجتماعی پایین تر (*5) و کودکان پرورشگاهی (*2) تا حدی بیشتر است.

سیر و پیش آگهی: شروع بیش فعالی معمولا از سن 7 سالگی ست(*6) و به تدریج با رشد کودک بهبود می یابد. در نیمی از آنها این علایم تا دوران نوجوانی ادامه پیدا می کند و در نیمی از آنها این مسائل به دوران بزرگسالی کشیده می شود(*2). هم چنین این افراد در معرض خطر سوء مصرف مواد، رفتارهای ضد اجتماعی و سایر اختلالات روانپزشکی هستند.

سبب شناسی:ADHD  یک بیماری چند عاملی ست.  این بیماری سالهاست که شناخته شده و عوامل متعددی در ایجاد آن نقش دارند. كلا ميتوان علل را در چند دسته تقسيم نمود:

1- نقص در تکامل سیستم اعصاب، احتمالا کودکان مبتلا در قسمت‌هایی از مغز که مسئول توجه، تمرکز وتنظیم فعالیت‌ های حرکتی می‌باشد دچار نقص جزئی هستند.

 2- كاهش خونرساني لوب فرونتال و كاهش ميزان متابوليسم لوب فرونتال تحتاني نيز ذكر شده است

3- عوامل ژنتيكي و توارثی

4- عملكرد نادرست نورآدرژنيك و دوپامينرژيك در سيستم هاي نروترنسميتر

5- نارس بودن تولد یا  صدمات جزئی به ساختمان مغز در جریان حاملگی یا زایمان یا پس از آن

6- تاثیرات محیطی و اجتماعی، چرا که شیوع آن در شرایط فقراقتصادی-اجتماعی، نابسامانی خانوادگی و موارد تماس با سرب بیشتر است

7- هم چنین رابطه ی بین کمبود خواب در کودکان وADHA  تایید شده است

درمان: درمان هایی که برای کودکان ADHD به کار می رود درمانهاي چند وجهي هستند:

  • والدین و آموزگاران: تشویق رفتارهای مناسب، نادیده گرفتن و عدم توجه به رفتارهای نامناسب.
  • درمان‌های روان‌شناختی: از بین بردن احساس حقارت و افزایش اعتماد به نفس در کودک و جلب همکاری وی در مصرف دارو.
  • درمان دارویی: دارو درمانی امري ست الزامي و  داروی خط اول در درمان بیماری «ریتالین» است که تحت تجویز و پیگیری پزشک متخصص اعصاب و روان مصرف می شود و عوارض سوء مصرف بالایی دارد. تجویز ریتالین توسط پزشک متخصص باعث می‌شود تا ۷۵ درصد این کودکان قدرت فکر کردن مداوم به موضوعی واحد را در حد کودکان عادی داشته باشند(*3). و متاسفانه قسمت قابل توجهی از این افراد در سنین نوجوانی و حتی بزرگسالی نیز نباید قرص‌ها را ترک کنند چون با کنار گذاشتن دارو تمرکز فکری خود را نیز از دست می‌دهند.

 

 

 (*1) بویل  1989

(*2) آکسفورد 2005

(*3) دکتر آخوندزاده، دانشیار دانشگاه علوم پزشکی تهران

(*4) مرکز جامع پزشکی، اعصاب، روان و مشاوره اصفهان

(*5) بیدمن 1995

(*6) بارکلی 1997 

 

 

جیران پیله وری

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: