اختلالات خواب

خواب طبيعي  با حالت منظم، تكرار شونده و به آساني برگشت پذير ارگانيسم ( مثل انسان) تعريف مي‌شود كه با بي‌حركتي نسبي و بالا رفتن قابل توجه آستانه ی واكنش به محرك‌هاي خارجي در مقايسه با حالت بيداري مشخص مي‌گردد (1). در نتیجه مواردی را که پروسه ی خواب دارای ویژگی های فوق نبوده و هم چنین این نحوه ی مختل خوابیدن به روی زندگی تاثیر گذارد را  اختلالات خواب می گوییم که این اختلالات عمدتا در نظم، کیفیت و یا کمیت خواب هستند.

اختلالات خواب را می توان به سه دسته ی کلی بی خوابی، پرخوابی و بدخوابی تقسیم کرد.

1. بي‌ خوابي (insomnia) : ناتوانی در ایجاد یا حفظ تداوم خواب در صورتی كه وقت كافی برای خوابیدن موجود باشد.

2. پرخوابي(hyper insomnia): خواب آلودگی مفرط و شدید در هنگام روز.

3. بدخوابی: اختلالاتی از قبیل؛

  • وحشت شبانه (night terror): بیداری ناگهانی به حالت وحشت زده برای چند دقیقه.
  • كابوس (nightmare): بیدار شدن از خواب به حالت هوشیاری کامل در اثر رویای ناخوشایند.
  • خوابگردی (sleep-walking): دوره‌هايي از نشستن در رختخواب يا برخاستن و به راه افتادن در زمان خواب.
  • دندان قروچه (Bruxism): فشردن دندان ها در خواب.
  • حرف زدن در خواب (somniloquy): بیان کردن کلمات یا جملات در زمان خواب. (2)

تمام اختلالات فوق در هر دو گروه سنی کودکان و بزرگسالان دیده می شود و در مواقعی که بروزِ برابر ندارد در کودکان بیشتر به چشم می خورد.

شایع ترینِ این اختلالات؛ وحشت شبانه، کابوس و خوابگردی ست که معمولا به آنها پرداخته می شود.

وحشت شبانه

كودك چند ساعت پس از به خواب رفتن  ناگهان از خواب بر می خیزد، به نظر گیج و وحشت زده می رسد و ممکن است جیغ بزند و دیگران را به کمک بطلبد. اگر چه  كودك در اين حال بيدار نيست اما ممكن است چشمان او باز باشد و به چيزي خيره شده باشد.  صورت كودك بهم ريخته، آشفته و عرق كرده است، تنفسش تند و حركاتي تكراري از خود نشان مي‌دهد، گاهي كودك در حالي كه به شدت احساس بي‌پناهي مي‌كند ممكن است در اطراف اتاق بدود و فرياد بكشد كه چيزي پشت سرش و در تعقيب اوست . در اين حال كودك ممكن است به والدين چنگ بزند و از آنان استدعاي كمك كند اگر چه ممكن است والدين تقاضاي او را تشخيص ندهند. برخي از مواقع آنچه كودك در اين حال بيان مي‌كند، نامربوط به يكديگر است. در هنگام حمله ی هراس، اگر سعي در آرام كردن كودك نمايند ‌تا زماني كه او دچار هيجانات شديد است متاسفانه اين سعي روي او اثري ندارد و گاه  تا ده  دقيقه حالت اضطراب و وحشت ادامه دارد و سپس کودک دوباره به خواب می رود و احتمالا صبح چیزی به یاد نخواهد آورد

اين اختلال حدود 30 تا 200 دقيقه بعد از خواب رخ مي د‌هد، و در مراحل 3 و 4 خواب غیر خواب غیرِ REM رخ می دهد (3).  شروع اين اختلال بين 4 تا 12 سالگي است و به  تدريج  با بالا رفتن سن كاهش مي‌يابد. در اين اختلال، نسبت پسرها به دخترها بيشتر است، و در حدود 4 درصد كودكان دچار اين مشکل مي‌باشند (4).

کابوس

در كابوس هاي شبانه كودك از خواب بيدار شده، كاملا از وضعيت خود آگاه است و حالت هذيان و توهم ندارد. وقتي کودک کابوس مي بيند پس از بيدار شدن از کابوس خود حرف مي زند، کاملا بيدار است و مي تواند خوابش را تعريف کند. اما در حملات وحشت شبانه کودک از اتفاقي که برايش رخ داده چيزي به خاطر نمي آورد.

این اختلال بیشتر در سنین 5 یا 6 سالگی رخ می دهد و غالبات تجارب تر آورِ روزانه می تواند سبب ایجاد کابوس های شبانه شود (3). کابوس ها معمولا در نیمه ی دوم خواب رخ می دهند و در ۵۰ درصد موارد شروع آن قبل از ۱۰ سالگي گزارش شده است  و در کودکان بين ۳ تا ۸ سال شايع تر است (4).

خوابگردی

در این حالت کودکی که هنوز خواب است به شکل ماشینی شروع به راه رفتن می کند. معمولا چشم ها باز هستند و کودک از برخورد با اشیا آشنا خودداری می کند.کودک به سوال ها پاسخ نمی دهد، بیدار کردن او سخت است اگرچه می توان او را به بستر بازگرداند. گاه هم کودک راه نمی رود بلکه می نشیند و حرکات تکراری انجام می دهد.این دوره ها چند دقیقه طول می کشند اما ممکن است به ساعت هم برسد و بیشتر در طول خواب عمیق REM رخ می دهد (3). هم چنین علاوه بر راه رفتن، کودک ممكن است فعاليت هايي مانند لباس پوشيدن، باز كردن در و يا رفتن به دستشويي انجام دهد. سن شروع اين اختلال بين 6 تا 12 سالگي است .بزرگسالاني كه در خواب راه مي‌روند ، غالبا در كودكي به اين اختلال دچار مي‌شوند ، و البته براي مدتي از بين مي‌رود و در سنين 20 تا 30 سالگي مجددا ظاهر مي‌شود.طبق آمار بدست آمده حدود 1 تا 6 درصد كودكان اين اختلال را نشان مي‌دهند و 15 درصد نيز گاه به گاه به آن دچار مي‌شوند.و در پسرها بيشتر از دخترها رايج است (4).

درمان:

این اختلالات درمان اختصاصی ندارند و فقط باید والدین یا سرپرست کودک را از ماهیت این اختلالات آگاه کرد. هم چنین به ندرت تا سنین جوانی ادامه پیدا می کنند که در غیر این صورت نیاز به مراجعه به روان پزشک دارند.

جیران پیله وری

(1) روانپزشکی كاپلان / سادوك ؛ نصرت الله پورافکاری

(2) اختلالات دیگری نظیر خرو پف کردن، توقف تنفسی، گرفتگی ماهیچه، شب ادراری و اختلالاتی از این دست یا بیشتر جنبه ی فیزیولوژیکی دارند و یا اینکه علی رغم اینکه جنبه ی روانپزشکی دارند در تعریف اختلالات خواب نمی گنجند.

(3) روانپزشکی آکسفورد؛ گلدر/ مایو/ گدس؛ دکتر محسن ارجمند و دکتر مجید صادقی

(4) دکتر عاطفه سلطاني فر؛ فوق تخصص روان پزشکي کودک و نوجوان

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: