اختلالالت یادگیری (با نگاهی به کتاب روانپزشکی کاپلان)

تعریف:

همیشه معلمان با کودکانی مواجه می شوند که به رغم ظاهر طبیعی، هوش متوسط یا بالا، توانایی ارتباط برقرار کردن مانند دیگر همسالان خود، توانایی صحبت کردن و دارای اخلاق و رفتار عادی در پیشرفت تحصیلی و به طور اخص در مهارت های خواندن، نوشتن و ریاضیات به شکل چشمگیری عملکردی کمتر از حد انتظار دارند. چند ویژگی در این اختلالات مشترک است: این کودکان داری بهره ی هوشی تقریباً «متوسط» یا بالاترند ، از نظر حواس مختلف (بینایی، شنوایی و…) سالمند ، از امکانات محیطی و آموزشی مشابه همسال های خود برخوردارند، دارای نابهنجاریهای شدید رفتاری نیستند، اما پیشرفت آموزشی این کودکان به طور قابل ملاحظه ای از بهرهی  هوشی، سن و امکانات آموزشی که از آن برخوردارند، کمتر است.

روانپزشکان چند دسته ی تشخیصی برای اختلالات یادگیری قایل هستند: «اختلال ریاضیات»، «اختلال بیان نوشتاری»، «اختلال خواندن»، و هم چنین طبقه ی  تشخیصی «اختلال یادگیری نامعین(NOS) » -که منطبق با ملاک های یک اختلال خاص یادگیری نیست اما ویزگی های فوق را دارا می باشند و توانایی های یادگیری کودک مختل است-.

اختلال ریاضیات:

کودکانی با دشواری های اساسی در ریاضیات، اشکال در خواندن و یادگیری اعداد، کند و بی دقت بودن در محاسبه، و عدم توانایی به خاطر سپردن اصول پایه ی مربوط به اعداد، که به نام دیس کلکولی (dyscalculia) شناخته می شود. از خصوصیات  این کودکان ناتوانی در زمینه ی درک روابط فضایی،  مشکلات حفظ و درک ریاضی و مسائل مربوط به  آن، ناتوانی در شمارش، عدم تجزیه و تحلیل مسائل توصیفی و نداشتن درک درست از ارزش مکانی اعداد می باشد.

1. تشخیص: مهارت های ریاضی کودک به طرز چشمگیری پایین تر از حد مورد انتظار برای سن، سطح تحصیلات، و توانایی هوشی وی می باشد و با پیشرفت تحصیلی و فعالیت های روزمره که مستلزم مهارت های ریاضی ست تداخل دارد. معمولا در سن  9 سالگی (کلاس سوم) تشخیص داده می شود. البته ممکن است در 7 سالگی (کلاس اول) یا 11 سالگی (کلاس پنجم)  مشخص گردد. این کودکان در یادگیری نام اعداد، نمادهای جمع و تفریق، حفظ کردن جدول ضرب، انجام محاسبات ریاضی برای حل مسایل، و انجام محاسبات ریاضی با سرعت قابل قبول اشکال دارند.

2. همه گیری: میزان شیوع در 2-1% کودکان سنین مدرسه است و در دخترها شایع تر است.

3. سایر اختلالاتی که علایم مشابه ایجاد می کنند و باید در تشخیص رد شوند: الف: عقب ماندگی ذهنی. در کودکانی که عقب مانده ی ذهنی به شمار می آیند مشکلات ریاضی همراه با ناتوانی عمومی در تمامی عملکردهای هوشی است. ب: اختلال کم توجهی/بیش فعالی (ADHA). عدم تمرکز در این کودکان ممکن است اختلال ریاضی در نظر گرفته شود ولی کودکان بیش فعال با استفاده از دارو بهتر می شوند.

4. آموزش جبرانی (remediation): آموزش موثر مفاهیم ریاضی همراه با تمرین های مداوم. هم چنین به کودک پس خوراند مثبت داده می شود تا عملکردش بهتر شود.

5. سیر و پیش آگهی: کودکانی که اختلال متوسط دارند چنانچه تحت درمان جبرانی قرار نگیرند،  ممکن است در صورت ادامه تحصیل دچار شرم، خود انگاره ی ضعیف، سرخوردگی و افسردگی شوند. حتی ممکن است به شکل مدرسه گریزی و نا امیدی تجلی پیدا کند.

اختلال خواندن:

کودکانی با اشکال در خواندن و هجی کردن، ناتوانی در شناسایی کلمات، درک مطلب ضعیف، و خواندن پر غلط و کند. اختلال خواندن با نام رسمی «کژخوانی» (dyslexia) برای کودکانی با هوش طبیعی به کار می رود که واژه های زیادی را بلد هستند ولی قادر به خواندن یا صحیح خواندن نیستند یا درهنگام خواندن حروفی را حذف و اضافه می کنند.  و معمولا واجد خصوصیات زیر اند: تکرار پایه، وابستگی بیش از حد به معلم و دیگران درهنگام  انجام تکالیف، اعتماد به نفس پایین، ناهماهنگی های حرکتی، افرادی که نقایص حسی و ذهنی  ندارند ولی در جانشینی صداها و کلمات و درک مطلب مشکل دارند.  این نوع افراد در بعضی از موارد با حدس زدن کلمه را می خوانند و به همین دلیل گاه «ر» را «ز» و بر عکس، تلفظ می کنند.

1. تشخیص: توانایی خواندن کودک به طور قابل ملاحظه ای کمتر ازحد مورد انتظار برای سن، تحصیلات، و هوش اوست و این اختلال در خواندن با پیشرفت تحصیلی یا فعالیت های روزانه ی مستلزم خواندن تداخل ایجاد می کند. معمولا در سن 8 سالگی (کلاس دوم) تشخیص داده می شود ولی اگر کودک باهوش باشد ممکن تا 10 سالگی (کلاس چهارم) تشخیص داده نشود. مشکلات همراه با آن می تواند اشکالات زبانی و اشکال در مرتب صحیح کردن واژه ها باشد. کودکان کم سن تر بیشتر احساس شرمندگی و حقارت می کنند در حالی که کودکان بزرگتر بیشتر دچار خشم و افسردگی شده و عزت نفس آنها پایین می آید.

2. همه گیری: میزان شیوع در ایران  در سنین دبستانی بین 13-2% است و بین دختران و پسران یکسان است.

3. سایر اختلالاتی که علایم مشابه ایجاد می کنند و باید در تشخیص رد شوند: الف: عقب ماندگی ذهنی. در کودکانی که عقب مانده ی ذهنی به شمار می آیند نه تنها اختلال در خواندن وجود دارد، بلکه دیگر مهارت های آنها هم از سن تقویمی آنها پایین تر است. ب: اختلال کم توجهی/بیش فعالی (ADHA). در کودکان بیش فعال، مهارت های زبانی با مصرف دارو بهتر می شود. ج:اختلال های شنوایی بینایی.

4. آموزش جبرانی (remediation): برنامه ریزی تقویتی. ابتدا آموزش کودک است برای برقراری ارتباط صحیح بین حروف و اصوات و پس از آنکه کودک بر این مهارت تسلط پیدا کرد به خواندن سیلاب ها و واژه ها می پردازد. تشکیل گروه های کوچک روخوانی از راهبردهای مثبت است.

5. سیر و پیش آگهی: تا پایان دوره ی ابتدایی با آموزش جبرانی برطرف خواهد شد. فقط در صورت اختلال خیلی شدید ممکن است تا راهنمایی یا دبیرستان نیاز به آموزش جبرانی داشته باشند.

اختلال بیان نوشتاری:

تابلوی اختلال بیان نوشتاری (written expression) کودکانی ست با نارسایی در نوشتن (dysgraghia)، خطاها ی متعدد دستوری و نقطه گذاری، املای ضعیف و دست خط بد، ناتوانی در رو نویسی، و ضمنا کج و پراکنده نوشتن (خارج شدن از خط راست). این کودکان با وجود داشتن هوش طبیعی، بسیار بد می نویسند، که ممکن است از عدم هماهنگی حرکتی در آنها ناشی شود. هم چنین وارونه نویسی، از چپ به راست نوشتن به جای ازراست به چپ، جابه جایی در نوشتن حروف مثل  «درو» را «دور» نوشتن و نگذاشتن نقطه، از دیگرعلائم این اختلال هستند.

1. تشخیص: توانایی کودک در نگارش متن نوشتاری پایین تر از کودکان هم سن با همان قابلیت های هوشی ست و با پیشرفت تحصیلی و فعالیت های روزمره که مستلزم انشاء متون کتبی ست تداخل دارد. علایم اختلال در مقطع ابتدایی نمایان می شود، در مواقع خفیف تشخیص ممکن است تا 11 سالگی (کلاس پنجم) یا دیرتر به تعویق بیفتد. اغلب، این کودکان به دلیل احساس بی کفایتی و ناتوانی در انجام تکالیف درسی، سرخورده و خشمگین می شوند. در موارد شدید ممکن است افسردگی وجود داشته باشد. این کودکان در نوشتن املاء، نقطه گذاری داستان های نوشته شده ضعیف هستند و دست خط بدی دارند و در حفظ کردن جدول ضرب، انجام محاسبات ریاضی برای حل مسایل و انجام محاسبات ریاضی با سرعت قابل قبول اشکال دارند.

2. همه گیری در 6-4% کودکان سنین مدرسه رخ می دهد و در پسرها 3 برابر شایع تر است.

3. سایر اختلالاتی که علایم مشابه ایجاد می کنند و باید در تشخیص رد شوند: الف: افسردگی. ب: اختلال کم توجهی/بیش فعالی (ADHA). عدم تمرکز در کودکان افسرده و یا بیش فعال ممکن است اختلال ریاضی در نظر گرفته شود ولی با استفاده از دارو بهتر می شوند. ج: سایر اختلالات یادگیری ( خواندن / ریاضیات). د: اختلال در رشد هماهنگی. ه: اختلال رفتار تخریبی. و: اختلال نقص توجه (ADDs).

4. آموزش جبرانی (remediation): تمرین مداوم هجی کردن و جمله نویسی و مرور قواعد دستوری. تمرین نگارشی خلاقانه به طور فشرده هم توصیه می شود.

5. سیر و پیش آگهی: موارد خفیف چنانچه در اوایل ابتدایی تحت آموزش جبرانی قرار بگیرند عملکرد خوبی خواهند داشت. موارد شدید نیاز به آموزش جبرانی تا مقاطع دبیرستان و دانشگاهی دارند.  پیش آگهی هم چنین به شدت اختلال، سن دریافت درمان کمکی و طول مدت آن، و وجود یا عدم وجود مشکلات رفتاری یا هیجانی همراه یا ثانویه به بیماری.

سبب شناسی اختلالات یادگیری:

ژنتيك در بروز اين اختلالات نقش مهمي دارد زيرا در تعدادي از موارد، مشابه مشكل كودك در ديكته نويسي يا روخواني، در اقوام درجه اول مثل پدر و مادر يا درجه دوم خانواده هاي پدري و مادري هم وجود دارد و احتمال بروز آن در اقوام درجه یک 40-35% است. هم چنین بسیاری از متخصصان بر این باورند که علل اساسی و عمده ی اختلالات یادگیری، آسیب دیدگی مغزی شدید یا جزئی، صدمه وارده به دستگاه عصبی مرکزی، ضایعات لوب پس سری و ناهنجاری های نیم کره ای ست. بعضا از هایپوگلایسمی و کم کاری تیروئید هم به عنوان عوامل متابولیک مرتبط با این اختلالات نام می برند. اختلالات یادگیری در برخی کودکان می‌تواند بواسطه مشکلاتی باشد که پیش از تولد، هنگام تولد، و بلافاصله بعد از تولد وجود داشته است.  در ضمن نارسایی های تغذیه‌ای، محرومیتهای محیطی و تدریس ناکافی و ناصحیح می‌تواند در بسیاری از اختلالات یادگیری عامل به حساب بیاید. به نظر می‌رسد که شماری از کودکان مبتلا به اختلالات یادگیری مرکز، تحت آموزش کافی و مناسب قرار نگرفته‌اند.

جیران پیله وری

Advertisements
Comments
7 Responses to “اختلالالت یادگیری (با نگاهی به کتاب روانپزشکی کاپلان)”
  1. چه باحال، حالا معلمها واقعا با این چیزها کار دارن،
    اما الان خدایی بچه ها باهوش ترن،البته بخاطر اینم هست که امکانات دارن و استفاده میکنن، واسه همین بیشتر از فکرشون کار میکشن و ذهنشون فعال تره،
    کاش معلمها هم این چیزها رو به کار بگیرن و استفاده کنن.
    من که اصلا خاطراتِ جالبی از ابتدایی و راهنماییم ندارم:)
    ===========================================
    جیران:
    جدا؟؟
    تمام دوران مدرسه رفتن من برام شیرین و عزیزه 🙂

  2. مطلب خوبی بود ولی مشکل اینه که اکثر معلمای ما بدون این دانسته ها دارن تدریس می کنن!
    بیچاره دانش آموزایی که اینجورین ولی معلم نمی تونه تشخیص بده
    ===============================
    جیران:
    ممنون.. آره متاسفانه عده ی زیادی از دانش آموزان این مشکلات رو دارن ولی به جرم توجه نکردن و تنبلی محکوم و مطرود میشن

  3. eterafat می‌گوید:

    برادر منو امسال آموزش و پرورش گرفت بش میگم بیاد اینو بخونه….

  4. غزال می‌گوید:

    جیران جونم خیلی عالی بود مخصوصا که به تیبا گفتن اختلال در یاد گیری داره و من دنبال یک منبع خوب بودم
    ============================
    جیران:
    تیبا؟؟ چه حرف مفتی 🙂
    اگه داشت که من گفته بودم 🙂

  5. Barlpaliurifs می‌گوید:

    t’s such a tickety-boo site. cool, very intriguing!!!

    ——-

    Opony
    Pozycjonowanie

    opony

  6. free movie streaming می‌گوید:

    Awesome web site, I had not come across jairanpilehvari.wordpress.com before in my searches!
    Keep up the good work!

  7. جواد می‌گوید:

    بسیار خوبه ولی روش های درمان رو هم اگه مرقوم بفرمایین خانواده ها میتوانند استفاده شایانی ببرند
    نحوه برخورد و کار کردن با چنین دانش آموزانی چگونه است؟ والدین چیکار باید بکنند؟؟
    بسیار ممنون از شما
    ===========================================
    جیران:
    راستش همه ی اختلالات یادگیری فقط و فقط به نظر من با تمرین حل میشه
    به خصوص تمرین های گروهی.. یعنی باید کار کرد و کار کرد و کار کرد..
    یعنی خیلی بیشتر از بچه های دیگه و اکثرا به خوبی جواب میدن./
    یعنی اکثرا بالای 95 درصد 🙂
    دارو رو اما من اصلا اصلا اصلا توصیه نمی کنم..

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: